پاسخ کوتاه: «گرانیت مشکی» در بازار ایران نام تجاری چند سنگ تیره است و انواع آن را می‌شود از سه زاویه دسته‌بندی کرد: معدن (مثل نطنز، تویسرکان یا زنجان)، پرداخت سطح (سابیده، هوند، فلیم، بوش‌همر، پرداخت‌های شیاردار و رنگی) و برش (تایل، اسلب، شمش و کوبیک). برای خریدار، پرداخت مهم‌ترین تفاوت است؛ چون رنگ ظاهری، لغزندگی و نظافت سنگ را تغییر می‌دهد. گرانیت مشکی سوران با پرداخت سابیده تقریباً مشکی است، اما همان سنگ با پرداخت بوش‌همر خاکستری روشن دیده می‌شود.
«گرانیت مشکی» از نظر سنگ‌شناسی چیست؟
بسیاری از سنگ‌هایی که در بازار ساختمانی ایران «گرانیت مشکی» نامیده می‌شوند، از نظر سنگ‌شناسی گابرو یا گابرودیوریت هستند؛ از جمله بسیاری از گرانیت‌های مشکی نطنز، گرانیت مشکی تویسرکان و برخی گرانیت‌های مشکی خراسان. در گزارش آزمایشگاهی گرانیت سوران هم نمونه با عنوان «گرانیت (گابرو) مشکی نطنز» ثبت شده است.
این تفاوت نام، مشکلی برای خریدار نیست؛ «گرانیت» در بازار سنگ ساختمانی یک نام تجاری برای سنگ‌های آذرین سخت و متراکم است. آنچه اهمیت دارد این است که مقایسه براساس مشخصات فنی همان محصول انجام شود، نه براساس اسم.
انواع گرانیت مشکی براساس معدن
در بازار ایران، گرانیت‌های مشکی با نام منطقه‌ی استخراج شناخته می‌شوند؛ مانند نطنز، تویسرکان، زنجان، پیرانشهر، بروجرد و زاهدان. گرانیت‌های مشکی وارداتی هم در بازار عرضه می‌شوند. معرفی کلی این سنگ‌ها را در مقاله گرانیت مشکی آورده‌ایم.
گرانیت مشکی نطنز سوران از معدن لاگهر در نطنز استخراج و در کارخانه‌ی سروش فرآوری می‌شود (معادن و کارخانه‌ها). برای نمونه‌های آزمایش‌شده‌ی این سنگ، جذب آب ۰٫۱۶ درصد، تخلخل ۰٫۴۷ درصد، مقاومت فشاری ۱۸۱٫۸ و مقاومت خمشی ۲۷٫۲ مگاپاسکال گزارش شده است. جزئیات بیشتر در سنگ گرانیت نطنز و گرانیت سوران آمده است.
نام معدن به‌تنهایی کیفیت را تضمین نمی‌کند. سنگ‌های یک معدن هم بسته به سینه‌کار، بلوک و سورت تفاوت دارند؛ بنابراین برای هر انتخابی، گزارش فنی و نمونه‌ی همان محصول را بخواهید.
انواع گرانیت مشکی براساس پرداخت سطح
پرداخت سطح (فینیشینگ) فقط بافت سطح را عوض نمی‌کند؛ رنگ ظاهری سنگ هم تابع پرداخت است. در گرانیت مشکی سوران، سابیده تیره‌ترین حالت طبیعی این سنگ است و تقریباً مشکی دیده می‌شود (به همین دلیل این سنگ به گرانیت مشکی معروف است). در این سنگ پرداخت هوند نسبت به سابیده کمی روشن‌تر دیده می‌شود و چرمی خام نیز ظاهری نزدیک به هوند دارد. پرداخت فلیم، رنگ سنگ را به خاکستری تغییر می‌دهد و در پرداخت‌های بوش‌همر و سندبلاست، سطح سنگ به رنگ خاکستری روشن دیده می‌شود. پس رنگ نمونه‌ی سابیده را نباید به پرداخت‌های دیگر همان سنگ تعمیم داد.
شرکت سروش بیش از ۴۰ نوع پرداخت مختلف روی گرانیت مشکی سوران اعمال می‌کند. تصاویر زیر، نمونه‌های واقعی این پرداخت‌ها را نشان می‌دهند و رنگ آن‌ها به‌صورت دیجیتالی ویرایش نشده است. بااین‌حال، به دلیل تفاوت در تنظیمات نمایشگرها و شرایط نورپردازی، رنگ سنگ در تصاویر ممکن است با ظاهر واقعی آن در نور طبیعی متفاوت باشد.
پرداخت‌های صاف و بافت‌دار
- سابیده: سایش مرحله‌به‌مرحله تا سطح کاملاً صیقلی و براق. رنگ را عمیق‌تر و تیره‌تر نشان می‌دهد. برای نما، کانتر، پله و کف داخلی؛ در جاهایی که خیس می‌شوند کمتر استفاده شود.
- هوند: سطح صاف و مات، بدون خراش قابل مشاهده. بیشتر برای کاربردهای تزئینی و نمای مدرن کم‌جزئیات.
- فلیم: با اعمال حرارت شدید و کنترل‌شده، بخش‌هایی از سطح سنگ دچار شکستگی‌های ریز شده و بافتی زبر و نسبتاً یکنواخت ایجاد می‌شود. گرانیت سوران فلیم‌پذیری بسیار مطلوبی دارد و در کارخانه سروش این فرآوری به‌صورت مکانیزه انجام می‌شود تا یکنواختی بیشتری در سطح (نسبت به اجرای دستی) ایجاد شود. این پرداخت برای کف محوطه، پله‌های بیرونی، پارکینگ و نما کاربرد دارد.
- فلیم چرمی: انجام فرآوری تکمیلی روی سطح فلیم‌شده و کاهش بخشی از زبری برجسته آن. رنگ سنگ نسبت به فلیم معمولی کمی تیره‌تر می‌شود. این پرداخت ضمن حفظ بافت سطح، نظافت را نسبت به فلیم زبر آسان‌تر می‌کند و برای کف محوطه، پله‌های بیرونی، اطراف استخر و پارکینگ قابل استفاده است.
- چرمی خام: پرداختی با سطح مات و بافتی نسبتاً نرم و یکنواخت است که ظاهر آن به هوند نزدیک است، اما بافت سطحی متفاوتی دارد. برای نما، دیوارپوش و کاربردهای تزئینی استفاده می‌شود.
- سندبلاست: با برخورد ذرات ساینده به سطح سنگ، بافتی زبر و نسبتاً یکنواخت ایجاد می‌شود. ظاهر آن از نظر رنگ و زبری به فلیم نزدیک است و جایگزین مناسبی برای پرداخت فلیم در پلاک‌های بزرگ و اسلب (که دچار ضعف مکانیکی و شکست در اثر شعله می‌شوند) محسوب می‌شود. این پرداخت هم برای نما و برخی سطوح بیرونی کاربرد دارد.
- بوش‌همر: روشن‌ترین پرداخت سوران با سطح سوزنی. بیشترین اصطکاک و کمترین لغزندگی را میان پرداخت‌های غیرشیاری سوران دارد؛ برای پله‌ی بیرونی، حمام و اطراف استخر.
- اسکرچ: شیارهای ریز، کم‌عمق، منظم و موازی روی سطح سنگ که ظاهر آن را به خاکستری با بافتی خطی و نسبتاً زبر تغییر می‌دهد. در صورت طراحی و اجرای مناسب، می‌تواند به کاهش جلوه بصری بندهای میان قطعات کمک کند.
پرداخت‌های شیاردار (انواع کات و کتان)
در این گروه از پرداخت‌ها، با ایجاد شیارهای موازی یا متقاطع روی سطح سنگ به کمک دستگاه‌های CNC، بافت و جلوه بصری متفاوتی به وجود می‌آید. عمق، پهنا و فاصله شیارها نیز متناسب با نوع پرداخت و نیاز پروژه قابل سفارشی‌سازی است.
پرداخت‌های کات از ترکیب شیارهای موازی با پرداخت زمینه سنگ (مانند خام، سابیده، فلیم، سندبلاست، بوش‌همر، شات‌بلاست و…) ایجاد می‌شوند. در مقابل، پرداخت کتان دارای شیارهای متقاطع و عمود بر هم است.
این پرداخت‌ها علاوه بر ایجاد جلوه بصری خاص، بسته به نوع پرداخت زمینه و مشخصات شیارها، می‌توانند به بهبود مقاومت لغزشی سطح کمک کنند. برخی از آن‌ها، مانند کات فلیم و کتان با طراحی مناسب، برای کف محوطه، رمپ پارکینگ و مسیرهای شیب‌دار ماشین‌رو نیز کاربرد دارند. البته عملکرد آن‌ها به مشخصات و جهت شیارها، شیب مسیر و شرایط بهره‌برداری بستگی دارد.
در پرداخت‌های کات فلیم، کات همر و کات بوش‌همر، ترکیب شیارها با بافت زمینه سنگ جلوه‌ای متفاوت ایجاد می‌کند؛ این پرداخت‌ها علاوه بر کف‌سازی، در نمای ساختمان، دیوارهای محوطه و آب‌نما نیز استفاده می‌شوند.
پرداخت‌های کات سابیده، کات بروکن و کات نامنظم نیز عمدتاً با هدف ایجاد تنوع در بافت، خطوط و جلوه معماری سنگ تولید می‌شوند و در نماهای مدرن و طراحی‌های خاص استفاده می‌شوند.
پرداخت‌های رنگی (اپوکسی)
در نسخه‌های «رنگی»، سطح فرآوری‌شده با رنگ مشکی ویژه‌ی اپوکسی در چند مرحله رنگ می‌شود و پس از هر مرحله در کوره تثبیت حرارتی می‌شود تا رنگ تا حد ممکن در بافت سنگ نفوذ کند. نتیجه، سطحی تیره‌تر و پرکنتراست‌تر است؛ برای طراحانی که رنگ خاکستری پرداخت‌های بافت‌دار را نمی‌خواهند. این نسخه‌ها در نما، پله‌ی داخلی، کف و دیواره‌ی فروشگاه‌ها و قاب آسانسور کاربرد زیادی دارند. پرداخت رنگی تا حدی از ظاهر طبیعی سنگ فاصله می‌گیرد و جلوه‌ای فاخر و مدرن می‌سازد.
پرداخت‌ها و انواع ویژه
علاوه بر پرداخت‌های متداول، سروش پرداخت‌های ویژه‌ای مانند دیاموند، پتینه و رمل را نیز تولید می‌کند که با ایجاد بافت‌ها و جلوه‌های بصری متفاوت، برای طرح‌های خاص معماری و دکوراسیون کاربرد دارند.
گرانیت بلک زبرا نیز با زمینه مشکی و رگه‌های روشن و مشخص، ظاهری متفاوت از گرانیت مشکی یکدست دارد و با پرداخت‌های سابیده، سندبلاست و چرمی عرضه می‌شود. همه‌ی پرداخت‌ها را با تصویر بزرگ‌تر در محصولات سنگ سروش و گرانیت بلک زبرا ببینید؛ توضیح فنی بیشتر هر پرداخت در انواع روش‌های فرآوری سنگ آمده است.
کدام پرداخت برای کدام کاربرد؟
| پرداخت | رنگ ظاهری روی گرانیت سوران | سطح | کاربردهای رایج |
|---|---|---|---|
| سابیده | تیره‌ترین؛ تقریباً مشکی و براق | صاف و صیقلی؛ در حالت خیس لغزنده | نما، کانتر، پله و کف داخلی |
| هوند | تیره و مات | صاف و مات | تزئینی، نمای مدرن |
| فلیم | خاکستری | زبر | کف بیرونی، پله، پارکینگ، نما |
| فلیم چرمی | خاکستری کمی تیره‌تر از فلیم | زبری متوسط | کف، پله بیرونی، کنار استخر، پارکینگ |
| بوش‌همر | خاکستری روشن؛ روشن‌ترین | سوزنی؛ بیشترین اصطکاک | پله بیرونی، حمام، اطراف استخر |
| اسکرچ | خاکستری | شیارهای ریز موازی | نما، دیوارپوش |
| کات فلیم و کتان | خاکستری با شیار | شیارهای موازی یا متقاطع با ابعاد قابل تنظیم | رمپ پارکینگ، سطوح شیب‌دار، نما |
| نسخه‌های رنگی | تیره‌تر از نمونه بدون رنگ | بافت وابسته به پرداخت زمینه | نما، پله داخلی، فروشگاه، قاب آسانسور |
نکته: کاربردهای معرفی‌شده در جدول، موارد رایج استفاده از هر پرداخت هستند. برای انتخاب سنگ در سطوح خیس، رمپ‌ها و مسیرهای پرتردد، علاوه بر ظاهر سنگ باید مقاومت لغزشی، شرایط اجرا، شیب و نوع بهره‌برداری نیز بررسی شود.
برای هر کاربرد، راهنمای مفصل‌تر را هم ببینید: کف حیاط، کف بالکن، کف پارکینگ و رمپ، کف مغازه، کف پذیرایی و انتخاب پرداخت براساس کاربری.
انواع برش و ابعاد گرانیت مشکی سوران
گرانیت مشکی سوران متناسب با نوع پروژه و کاربرد موردنظر، در ابعاد و شکل‌های مختلف تولید و عرضه می‌شود:
- تایل: قطعات سنگ با ابعاد مشخص که برای کف‌سازی، دیوارپوش و نما کاربرد دارند. خط تولید تایل سروش با ظرفیت اسمی سالانه حدود ۱۵۰ هزار مترمربع، امکان تولید سنگ در عرض‌های رایج بازار (۴۰، ۶۰ و ۸۰ سانتی‌متر) و همچنین ابعاد سفارشی مشتری، از قطعات کوچک ۱۰×۱۰ سانتی‌متر تا بزرگ‌ترین ابعاد ممکن (متناسب با مشخصات سفارش و محدودیت‌های تولید) را دارد.
- اسلب: صفحات بزرگ سنگ برای اجرای سطوح وسیع و یکپارچه با تعداد بند کمتر، مانند کانتر، دیوارپوش، کف و فضاهای معماری خاص. تولید ابعاد سفارشی نیز با توجه به ابعاد کوپ و محدودیت‌های فرآوری امکان‌پذیر است.
- شمش: قطعات سنگی با مقاطع و ابعاد متنوع که متناسب با کاربرد، به‌صورت سفارشی تولید می‌شوند. قابل استفاده در پله‌های ضخیم، ستون، آب‌نما، جدول و اجزای مبلمان شهری و ویلایی.
- کوبیک: قطعات سنگی کوچک با شکل تقریباً مکعبی برای سنگ‌فرش پیاده‌روها، معابر، محوطه‌ها و مسیرهای پرتردد.
جزئیات ابعاد و برش‌ها را در سایزبندی و برش‌های سنگ سروش ببینید.
قبل از انتخاب، این سه نکته را در نظر بگیرید
- نمونه‌ی همان پرداخت را ببینید: رنگ عکس و رنگ نمونه‌ی سابیده، نماینده‌ی پرداخت‌های دیگر نیست. نمونه را در نور طبیعی و در حالت خشک و خیس ببینید.
- پرداخت را براساس محل استفاده انتخاب کنید، نه فقط ظاهر: برای رمپ، پله بیرونی و سطوح خیس، مقاومت لغزشی و شرایط اجرا اهمیت ویژه‌ای دارد. پرداخت سابیده به‌تنهایی ممکن است در حالت خیس لغزنده باشد، اما با ایجاد شیارهای مناسب، مانند طراحی کرکره‌ای، می‌توان آن را برای برخی مسیرهای شیب‌دار نیز به کار برد. از سوی دیگر، پرداخت‌های زبر مانند بوش‌همر و سندبلاست به دلیل دشواری نظافت و احتمال تجمع آلودگی و چربی در بافت سطح، معمولاً انتخاب مناسبی برای کانتر آشپزخانه نیستند.
- گزارش فنی و سورت را بخواهید: نام معدن و نام پرداخت، کیفیت محموله را تضمین نمی‌کنند.
اگر بین چند پرداخت مردد هستید، کاربرد، ابعاد و تصویر پروژه را از طریق صفحه تماس با سنگ سروش بفرستید تا پرداخت مناسب پیشنهاد شود.
سؤالات متداول درباره انواع گرانیت مشکی
بهترین نوع گرانیت مشکی کدام است؟
یک «بهترین» برای همه‌ی کاربردها وجود ندارد. ابتدا سنگی را انتخاب کنید که گزارش فنی معتبر و سورت قابل تأمین دارد؛ سپس پرداخت را براساس محل استفاده، شرایط محیطی و ویژگی‌های مورد انتظار تعیین کنید. برای مثال، سابیده برای نما و کانتر، فلیم و بوش‌همر برای بسیاری از کاربردهای کف و پله بیرونی و برخی پرداخت‌های شیاردار برای رمپ و مسیرهای شیب‌دار مناسب هستند.
چرا گرانیت مشکی فلیم خاکستری دیده می‌شود؟
چون پرداخت فلیم با تغییر بافت سطح، نحوه‌ی بازتاب نور و ظاهر رنگ را تغییر می‌دهد. گرانیت مشکی فلیم از همان ابتدا روشن‌تر از نمونه‌ی سابیده است؛ این با کدرشدن ناشی از آلودگی فرق دارد (روش پاک‌کردن لکه از سنگ گرانیت).
گرانیت مشکی رنگی (اپوکسی) چیست؟
نسخه‌ای از هر پرداخت که با رنگ مشکی اپوکسی در چند مرحله رنگ و در کوره تثبیت می‌شود تا تیره‌تر دیده شود. این فرآوری می‌تواند روی پرداخت‌های مختلف، مانند سابیده، فلیم و سندبلاست انجام شود. ظاهر و بافت نهایی محصول به نوع پرداخت زمینه و فرآیند رنگ‌آمیزی بستگی دارد.
کدام پرداخت گرانیت مشکی لغزندگی کمتری دارد؟
همچنان که پرداخت‌های سابیده و هوند در حالت خیس لغزنده هستند، پرداخت‌های زبر مانند فلیم و بوش‌همر و برخی پرداخت‌های شیاردار مانند کات فلیم و کتان، از گزینه‌های قابل بررسی برای سطوح خیس و مسیرهای شیب‌دار هستند. البته مقاومت لغزشی به بافت سطح، شرایط خیس یا خشک، نوع تردد و مشخصات شیارها هم بستگی دارد.
بلک زبرا چیست؟
بلک زبرا نوعی سنگ گرانیت مشکی مختص یکی از معادن مجموعه‌ی سروش است که رگه‌های روشن و مشخص سفید دارد و ظاهری متفاوت از گرانیت مشکی یکدست دارد. این سنگ در مجموعه سروش با پرداخت‌های سابیده، سندبلاست و چرمی قابل عرضه است.
جمع‌بندی
انواع گرانیت مشکی را با سه سؤال از هم جدا کنید: از کدام معدن و با چه گزارش فنی؟ با چه پرداختی؟ و در چه برش و ابعادی؟ پرداخت، بیشترین اثر را بر ظاهر و عملکرد دارد؛ پس پیش از سفارش، نمونه‌ی همان پرداخت را ببینید و آن را با محل استفاده تطبیق دهید.
یک پاسخ